ખેતી માર્ગદર્શન • બનાસકાંઠા, ઉત્તર ગુજરાત
Top 5 Organic Fertilizers Every Farmer in Banaskantha Should Try – ખેડૂત માર્ગદર્શિકા
માટી એ ખેતીનો જીવ છે. જો માટી સ્વસ્થ રહે તો પાક આપમેળે ઉત્તમ બને છે.
Mission Agri India Pvt. Ltd. જેવી કંપનીઓ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સજીવ ખાતરના ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે,
જેથી માટી ફરીથી જીવીત બને અને રસાયણિક નિર્ભરતા ઘટે.
“માટીનું પોષણ કુદરતી રીતે જાળવશો, તો ઉપજ વર્ષો સુધી સ્થિર રહેશે.”
ચાલો જાણીએ એવા પાંચ મુખ્ય સજીવ ખાતરો વિષે, જે બનાસકાંઠા જિલ્લાના ખેડૂતો માટે ખાસ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
🌱 સજીવ ખાતર કેમ જરૂરી છે?
છેલ્લા દાયકામાં રસાયણિક ખાતરનો વધુ ઉપયોગ જમીનને થાકાવી નાખે છે.
જમીનમાં રહેલા જીવાણુઓ નષ્ટ થાય છે અને માટીનો કાર્બન સ્તર ઘટે છે.
સજીવ ખાતર માટીને પાછું જીવંત કરે છે, પાણી ધારણ શક્તિ વધારે છે અને પાકને કુદરતી રીતે પોષણ આપે છે.
બનાસકાંઠાની જમીન મોટેભાગે મધ્યમથી ભારે પ્રકારની છે, તેથી સજીવ કાર્બન વધારવું ખાસ જરૂરી છે.
1️⃣ Orgo (સજીવ ગ્રેન્યુલ ખાતર)
Orgo એ અમારી કંપનીનું સજીવ ગ્રેન્યુલ ખાતર છે,
જે જમીનમાં રહેલા જીવાણુઓને જીવંત રાખે છે અને કાર્બનિક પદાર્થનું પ્રમાણ વધારે છે.
તેની રચના કુદરતી ખાતર, બાયોકલ્ચર અને ટ્રેસ એલિમેન્ટથી બનેલી છે.
“માટીનો સ્વાસ્થ્ય જ ખેતીની વીમા પોલિસી છે.”
- જમીન નરમ રાખે છે
- પાણી અને પોષક તત્ત્વો લાંબા સમય સુધી રોકે છે
- ઉપજમાં 15-20% સુધી વધારો
2️⃣ વર્મીકમ્પોસ્ટ
કેંચુ ખાતર એટલે વર્મીકમ્પોસ્ટ — માટી માટે કુદરતી ટોનિક.
તેમાં નાઈટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ કુદરતી રીતે ઉપલબ્ધ હોય છે.
બનાસકાંઠાની સૂકાં જમીનમાં વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉમેરવાથી પાણી ધારણ ક્ષમતા ઘણીઘણી વધે છે.
3️⃣ બાયો સ્લરી ખાતર
બાયોગેસ યુનિટમાંથી મળતું દ્રવ ખાતર – બાયો સ્લરી – એ ખૂબ જ શક્તિશાળી સજીવ ખાતર છે.
તેમાં જીવાણુઓ અને માઇક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ સમૃદ્ધ માત્રામાં હોય છે.
ખેતરમાં સિંચાઈ સાથે મિશ્રિત કરીને આપવાથી તાત્કાલિક પરિણામ મળે છે.
4️⃣ કમ્પોસ્ટ ખાતર
ઘરેલું કચરો, પાકના અવશેષ અને પશુના છાણને એકત્રિત કરીને બનાવેલું કમ્પોસ્ટ ખાતર
જમીન માટે કુદરતી પ્રોટીન સમાન છે.
તે જમીનની રચનામાં સુધારો લાવે છે અને રસાયણિક ખાતરનો ઉપયોગ ધીમો કરે છે.
“કમ્પોસ્ટ વગરની ખેતી એ આત્મા વગરનું શરીર.”
5️⃣ Seaweed Extract ખાતર
સમુદ્રી શૈવળમાંથી બનેલું Seaweed Extract આજના આધુનિક ખેડૂતો માટે નવી તકનીક છે.
તે છોડમાં ફૂલધારણ અને પોષક પરિવહન સુધારે છે.
માટી સાથે મિશ્રિત કે છંટકાવ રૂપે બંને રીતે ઉપયોગી છે.
- ફૂલ પડવાનું ઘટાડે
- દાણા/ફળ ભરાવ વધારે
- પાકનું તાણ સહનશીલતા વધારે
🌾 સજીવ ખાતરનાં મુખ્ય ફાયદા
- જમીનમાં જીવાણુ પ્રવૃત્તિ વધારે છે
- કાર્બન કન્ટેન્ટ વધારીને જમીનનું સ્વાસ્થ્ય સુધારે છે
- રસાયણિક ખાતરનો પ્રભાવ લાંબો રાખે છે
- પર્યાવરણને હિતકારી ખેતી માટે અનિવાર્ય
“સજીવ ખેતી ફક્ત પર્યાવરણ માટે નહીં, તમારા ખિસ્સા માટે પણ ફાયદાકારક છે.”
🧩 અંતિમ વિચાર
સજીવ ખાતર ખેતીને દીર્ઘકાલીન દિશામાં સ્વસ્થ બનાવે છે.
અમારું સંસ્થાન ખેડૂતોને Orgo અને અન્ય સજીવ ઉકેલો વડે સહાય પૂરી પાડે છે,
જેથી માટી ફરીથી જીવંત બને અને ઉપજ સ્થિર રહે.
પગલું 1: જમીનનું કાર્બન સ્તર તપાસો.
પગલું 2: સજીવ + રસાયણિક ખાતરનું સમતોલ ઉપયોગ કરો.
પગલું 3: દર સીઝનમાં 1 ટન કમ્પોસ્ટ પ્રતિ એકર ઉમેરો.
“માટી ખુશ, પાક ખુશ, ખેડૂત ખુશ.”



